Ramazan Bayramı'na sayılı günler kala, fıtır sadakası olarak bilinen fitre ibadeti yeniden Müslümanların odak noktası haline geldi. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, 2026 yılı Ramazan ayından 2027 yılı Ramazan ayına kadar olan süre için fitre miktarını 240 TL olarak duyurdu. Ancak fitrenin ne olduğu, kimlerin vermekle yükümlü olduğu, hangi tarihler arasında ödenebileceği ve kimlere verilemeyeceği gibi konular, ibadetini eksiksiz yerine getirmek isteyenler tarafından en çok aranan başlıklar arasında yer alıyor. Fitre ne zaman verilir, fitre miktarı ne kadar, fitre kimlere verilir gibi soruların tüm detayları haberimizde...
FİTRE NEDİR, NE ANLAMA GELİR?
Halk arasında 'fitre' olarak bilinen fıtır sadakası, İslam dininde önemli bir ibadettir. İnsan olarak yaratılmanın ve Ramazan orucunu tutup bayrama ulaşmanın bir şükrü olarak kabul edilen bu sadaka, dinen zengin sayılan ve Ramazan ayının sonuna yetişen her Müslüman'ın belirli kimselere vermesi gereken vacip bir ibadettir. Fitrenin vacip olduğu, Hz. Peygamber'in sünnetiyle sabittir. Bu ibadet, toplumsal dayanışmayı güçlendirirken, ihtiyaç sahiplerinin de bayram sevincine ortak olmasını hedefler.
KİMLER FİTRE VERMEKLE YÜKÜMLÜDÜR?
Fitre vermekle yükümlü olan kişiler, dinen zengin sayılan ve Ramazan ayının sonuna ulaşan Müslümanlardır. Bir kişi, hem kendisinin hem de bakmakla yükümlü olduğu küçük çocuklarının fitrelerini vermekle sorumludur. Hz. Peygamber, köle olsun hür olsun, büyük olsun küçük olsun, kadın olsun erkek olsun her Müslüman'ın fitre vermesi gerektiğini açıkça belirtmiştir. Bu durum, fitrenin bireysel bir sorumluluk olduğunu ve belirli bir yaş veya statüye bağlı olmadığını gösterir.
FİTRE NE ZAMAN VERİLİR, SON GÜN HANGİSİDİR?
Fıtır sadakasının vacip olma zamanı Ramazan Bayramı'nın birinci günü olarak belirlenmiştir. Ancak fitrenin bayramdan önce verilmesi daha faziletli kabul edilir. Hatta bu, fakirlerin bayrama daha hazırlıklı girmesine olanak tanır. Fitre, bayram günü veya daha sonra da ödenebilir. Bununla birlikte, bayram namazından önce verilmesi müstehap sayılmıştır. Şâfiî mezhebine göre ise, meşru bir mazeret olmaksızın fitreyi bayramın birinci gününün gün batımından sonraya bırakmak haramdır. Ramazan ayının ilk günlerinden itibaren fitre vermek de caizdir. Dolayısıyla, son gün olmasa da bayramdan önce verilmesi tavsiye edilir.
FİTRE KİMLERE VERİLİR, KİMLER ALAMAZ?
Fıtır sadakası, kişinin bakmakla yükümlü olmadığı yoksul Müslümanlara verilir. Fitre ve oruç fidyesini veren kişinin, bu yardımlardan doğrudan veya dolaylı olarak yararlanmaması esastır. Bu kural, zekât için de geçerlidir. Bu nedenle, bir Müslüman zekâtını, fıtır sadakasını ve fidyesini kendi usûl ve fürûuna (yani anne, baba, dede, nine gibi üst soyu ile çocukları, torunları gibi alt soyuna) veremez. Ayrıca, eşler de birbirlerine zekât, fitre ve fidye veremezler. Bu kişiler dışındaki ihtiyaç sahipleri, fitrenin alıcısı olabilir.
HANEFİ MEZHEBİNE GÖRE KİMLERE FİTRE VERİLMEZ?
Hanefi mezhebine göre, fitre verilmeyecek kişiler net bir şekilde belirlenmiştir. Bu kişilerin başında kişinin kendi usûl ve fürûu gelir. Buna göre;
-
Ana, baba, büyük ana ve büyük babalara,
-
Oğul, oğlun çocukları, kız, kızın çocukları ve bunlardan doğan çocuklara,
-
Eşine,
-
Dinen zengin sayılan, yani aslî ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip olan kişiye,
-
Babası zengin olan ergen olmamış çocuğa fitre verilmez.
ŞAFİİ MEZHEBİNE GÖRE FİTRE KİMLERE VERİLEMEZ?
Şâfiî mezhebi ve İmam Ebu Yusuf'un görüşüne göre, fitre Müslüman olmayana da verilemez. Bu durum, fitrenin sadece Müslümanlar arasındaki dayanışmayı ve ibadeti ifade eden bir sadaka olduğunu vurgular. Hanefi mezhebinden farklı olarak, Şafiilerde Müslüman olmayanlara fitre verilmesi caiz değildir.
FİTRE MİKTARI NASIL BELİRLENİR?
Fitrenin temel hedefi, bir fakirin içinde yaşadığı toplumun hayat standardına göre bir günlük yiyecek ihtiyacını karşılamak ve böylece bayram sevincine ortak olmasına katkıda bulunmaktır. Günümüzde fıtır sadakası miktarının belirlenmesinde, kişinin bir günlük (iki öğün) normal gıda ihtiyacını karşılayacak miktarın ölçü alınması uygun görülür. Diyanet İşleri Başkanlığı da bu prensibi esas alarak her yıl fitre miktarını belirler. Belirlenen 240 TL'lik miktar, bu ölçütler doğrultusunda tespit edilmiştir. Fitreler, bir fakire verilebileceği gibi, birkaç fakire de dağıtılabilir. Ancak bir kişiye verilen miktar, bir fitreden az olmamalıdır.