Sosyal güvenlik sisteminde son yılların en büyük tartışma konularından biri, kağıt üzerinde var olan ancak fiiliyata dökülmeyen sigortalılık bildirimleri oldu. Birçok vatandaş, e-Devlet üzerinden hizmet dökümüne baktığında prim günlerini eksiksiz görerek emeklilik hayalleri kursa da, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) geriye dönük denetimleri bu hayalleri bir anda kabusa çevirebiliyor. İşte tüm detaylar...
Sosyal Güvenlik Başuzmanı Özgür Erdursun’un analizlerine göre, sistemde bir kaydın dijital olarak yer alması, o kaydın hukuk önünde mutlak geçerli olduğu anlamına gelmiyor. "Sigorta bildirimle değil, fiili çalışma ile kazanılır" kuralı, yıllar sonra yapılan bir incelemede emekli aylıklarının kesilmesine ve ödenen paraların faiziyle geri istenmesine yol açıyor.
HİÇ GİTMEDİĞİNİZ İŞ YERİ SİZE EMEKLİLİK GETİRMEZ
Sahte sigortalılık, bir kişinin bir şirkette gerçekten ter dökmediği halde, eş dost yardımıyla veya aracı kurumlara para ödeyerek "çalışıyor gibi" gösterilmesi durumunu ifade ediyor. Özellikle eksik prim günlerini tamamlamak veya Bağ-Kur yerine daha avantajlı olan SSK (4A) şartlarından emekli olmak isteyenlerin başvurduğu bu yöntem, SGK’nın veri analiz sistemlerine takılıyor. Eğer bir iş yerinin mali dengesiyle çalışan sayısı örtüşmüyorsa, iş yeri adresinde faaliyet yoksa veya şüpheli bir şikayet söz konusuysa, o şirketten bildirilen tüm sigortalılar inceleme altına alınıyor. "Hatır sigortası" olarak bilinen ve akraba yanında yapılan bildirimler dahi, gerçek bir mesai kanıtlanamadığı takdirde geçersiz sayılarak siliniyor.
EMEKLİ AYLIĞI KESİLİRSE FATURASI ÇOK AĞIR OLUYOR
Vatandaşların düştüğü en büyük yanılgı, "Madem bir sorun vardı, neden emekli olurken bana söylenmedi?" sorusunda gizli. SGK, emeklilik başvurusu sırasında her dosyayı detaylıca denetleyemeyebiliyor; ancak denetimler emeklilikten yıllar sonra da yapılabiliyor. Sahte olduğu tespit edilen sigortalılık süreleri silindiğinde, kişinin emeklilik için gerekli olan prim günü şartı bozuluyor ve otomatik olarak emekli aylığı kesiliyor.
• Devlet, işten çıkarılan kişiden daha önce ödediği maaşları, ikramiyeleri ve devlet hastanelerindeki tedavi masraflarını geri talep ediyor.
• Geri talep edilen tutarlara yasal faiz de ekleniyor.
ÇÖZÜM İÇİN "İSTEĞE BAĞLI SSK" ÖNERİSİ
Peki, insanlar neden bu riskli yola başvuruyor? Özgür Erdursun, 2008 yılında yapılan yasa değişikliğine dikkat çekiyor. 1 Ekim 2008'den önce vatandaşların isteğe bağlı olarak SSK primi ödeyebildiğini, ancak bu tarihten sonra isteğe bağlı ödemelerin Bağ-Kur kapsamına alındığını hatırlatıyor. SSK'dan emekli olmanın hem daha az prim günü gerektirmesi hem de daha yüksek maaş imkanı sunması, çalışma imkanı olmayanları sahte sigortalılığa iten temel motivasyon kaynağı.
