Emeklilikten sonra çalışma hayatını sürdürmek isteyenlerin sayısı son yıllarda artarken, bu süreçte uygulanacak sosyal güvenlik kuralları da önem kazandı. Özellikle emekli aylığını almaya devam ederek çalışmayı planlayan vatandaşlar için Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) uygulaması farklı sonuçlar doğurabiliyor.
SGK Uzmanı Özgür Erdursun, yaptığı değerlendirmede emeklilik sonrası çalışma hakkının herkes için aynı şekilde uygulanmadığını belirtti. Erdursun'a göre, ilk sigortalılık tarihine göre farklı hükümler devreye giriyor ve bazı emekliler çalışmaya başladıkları anda aylıklarını kaybedebiliyor.
1 EKİM 2008 TARİHİ BELİRLEYİCİ OLUYOR
Erdursun, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinin bu konuda temel ayrım noktası olduğunu aktardı.
Buna göre ilk kez 1 Ekim 2008 ve sonrasında sigortalı olan kişiler, emekli aylığı bağlandıktan sonra yeniden çalışmaya başladıklarında emekli maaşlarını almaya devam edemiyor. Aylık ödemesi, çalışmanın başladığı tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren kesiliyor.
ÇALIŞMA BİTTİĞİNDE AYLIK YENİDEN HESAPLANIYOR
Erdursun'un verdiği bilgiye göre bu gruptaki çalışanların primleri normal sigortalılar gibi kısa vadeli sigorta, uzun vadeli sigorta ve genel sağlık sigortası kapsamında yatırılıyor.
Çalışma süresi sona erdiğinde ise emekli aylığı yeniden bağlanıyor. Bu işlem sırasında çalışma döneminde ödenen primler dikkate alınarak aylık yeniden hesaplanıyor.
2008 ÖNCESİ SİGORTALILAR SGDP İLE ÇALIŞABİLİYOR
İlk sigorta girişi 1 Ekim 2008 tarihinden önce olan kişiler için ise mevcut uygulama devam ediyor.
Bu gruptaki emekliler, hizmet akdiyle 4/a kapsamında çalışmaları halinde emekli aylıklarını almaya devam edebiliyor. İşveren tarafından SGK'ya Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenirken emeklinin aylığında herhangi bir kesinti uygulanmıyor.
FARKLI DURUMLAR İÇİN AYRI KURALLAR BULUNUYOR
Özgür Erdursun, bazı özel durumlara ilişkin uygulamaları da paylaştı. Buna göre sözleşmesiz ülkelerde Türk işverenler tarafından yurt dışına gönderilen emeklilerden SGDP alınmıyor. Kamu kurumlarında göreve başlayan emekliler için ise 5335 sayılı Kanun kapsamında farklı hükümler uygulanıyor.
Öte yandan 19 Haziran 2012'de yapılan düzenlemeyle yurt dışı borçlanması yoluyla emekli olanlara Türkiye'de SGDP kapsamında çalışma imkânı tanındı. Kendi adına tarımsal faaliyette bulunan emeklilerin aylıkları ise kesilmiyor ve haklarında SGDP hükümleri uygulanmıyor.
Erdursun ayrıca, SGDP ödenen çalışma sürelerinin emekli aylığını artırmadığını, emeklilik hesabına eklenmediğini ve ödenen primlerin toplu şekilde geri verilmediğini belirtti. Buna karşın çalışan emeklilerin iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamındaki haklarının sürdüğünü ifade etti.